Eind mei komt 'Zappa plays Zappa' een paar concerten geven in Nederland. ZpZ is de band van Dweezil Zappa, die het repertoire van z'n vader in ere houdt en daar volle zalen mee trekt. In Nederland zijn het niet de hele grote zalen, ze staan in Paradiso, de Effenaar in Eindhoven en de Oosterpoort in Groningen, maar in sommige landen staan heuse stadionconcerten gepland, de Olympia in Parijs wordt aangedaan, dus niet zo'n 'tribute to-'bandje wat her en der in de lokale sporthal speelt. |
dweezil zappa |
Dat is wel eens anders geweest, de orginele Mothers of Invention maakten af en toe meer de indruk in de speeltuin losgelaten te zijn, al zullen ze ook best wel goede muzikanten geweest zijn, maar ook Frank Zappa zelf wou wel 's wat gestructureerders, in 1967 bracht hij 'Lumpy Gravy' uit zonder de Mothers, een modern-klassieke plaat en vanaf 1969 maakte hij naast z'n Mothers-werk 'solo-albums' met wisselende bezettingen.
Met het album Hot Rats zette hij een stukje muziek neer waar je U tegen zegt. De rare geluidjes en stemmetjes bleven, maar het was iets minder vrijblijvend.
Om een indruk van the Mothers of Invention te geven hier een BBC-opname, de kwaliteit is pover, maar wat wil je, dat was dus meer dan 40 jaar geleden.
Deze opname gaat dan nog, daar zetten ze nog een stuk soft-machine-achtige jazzrock neer, maar ik kwam delen van die opname tegen die echt te doorgedraaid waren (naar mijn smaak).
De juiste sfeer wordt ook wel in dit filmpje vertoond:
Het ware 'Mothers-gevoel' kwam ook duidelijk naar voren in de film '200 Motels'. uit 1971.
Hier de trailer:
Vooral in de beginjaren lijkt Zappa niet erg te weten welke kant hij op wil, rock, jazz, modern klassiek, surfmuziek, alles gaat in de shaker en hij maakt er een mix van. Vaak staat hij ook te dirigeren, als een klassieke componist. Later is er trouwens vaak een 'bandleider' en heeft Frank z'n handen weer vrij voor andere dingen.
dirigent Zappa |
Hij heeft dus ook modern-klassieke muziek gemaakt, in 1967 al 'Lumpy Gravy', in de jaren '80 nog één en ander en z'n laatste album was een opname met een duits klassiek ensemble. Hij heeft ook nog een plaat opgenomen met muziek van de 18e eeuwse barok-componist Francsesco Zappa, een Italiaan wiens naam hij tegenkwam toen hij op zoek was naar voorouders. Of het familie van hem is is niet bekend. De muziek is overigens opgenomen met electronische instrumenten, synthisizers , chlavichords etc. |
Ik heb altijd gedacht dat het een soort geintje van Frank Zappa was om te laten zien dat hij zulke muziek ook wel beheerstte naast z'n pretentieze moderne werk, het schijnen nogal luchtige niemendalletjes te zijn, vooral door de electronische uitvoering waardoor het meer op muzak (warenhuismuziek) lijkt, maar toen ik het opzocht kwam ik toch meerdere vermeldigen tegen. Hij zou o.a. concertmeester in Den Haag geweest zijn. Ik neem toch niet aan dat voor de hoax er gelijk een hele geschiedenis bij is verzonnen.
Vooral midden jaren '70 was ik gek met z'n muziek, ik hield veel van jazzrock en Zappa z'n platen kon je voor een deel ook daartoe rekenen, met Jean Luc Ponty, George Duke en meer van die (latere) grootheden. 'Apostrophe' (waarvan 'stinkfoot' het eerste filmpje) en 'Zoot Allures' hoorden tot m'n favorieten. Het was slecht bij te houden wat er allemaal uitkwam en er zaten ook platen bij waar ik niks mee had met eindeloos gitaargepriegel en ingewikkelde maatsoorten, maar als de groove er een beetje in zat dan vond ik 't geweldig.
Z'n concerten moesten een belevenis zijn met veel spektakel en bizarre humor, dat moest ik een keer meemaken. Maar op een gegeven moment klom een jaloerse Engelsman het toneel op, z'n vriendin was helemaal idolaat van Zappa en dat zinde hem niet en hij gaf 'm zo, tijdens het concert, een hoek en Zappa stortte in de orkestbak en liep een gecompliceerde beenbreuk op.
Dat was het einde van de tour, en daarna heeft het nog iets van anderhalf of twee jaar geduurd voor Zappa weer ging touren, hij had er genoeg van. Dus ik kon voorlopig geen Zappa-concert bezoeken.
Op een gegeven moment, we zullen ondertussen in de jaren '80 beland zijn, of eind jaren '70, maar door de YouTube-filmpjes kom ik toch op begin jaren '80 al was het naar m'n gevoel eerder, hoe ook, op een gegeven moment vatte hij tot ieders vreugde de draad weer op en de Jaap Edenhal werd ook aangedaan. Ik meen zelfs dat dat z'n eerste concert was na dat akkefietje.
Ik er heen, vol verwachting. Het werd een grote teleurstelling en ik was gelijk helemaal klaar met die hele Zappa....
Er zal een stel capabele muzikanten gestaan hebben, maar de bezieling ontbrak volledig. Een deel van de heren zag er uit alsof ze de tijd die ze niet aan touren besteed hadden in de sportschool hadden doorgebracht, de één was nog gespierder dan de ander. Moet niet uitmaken qua muziek, maar er hangt gelijk zo'n testosteron-sfeertje. Steve Vay was erbij, ook zo'n bekwame muzikant, jazz, blues, rock, metal roept u maar (toen 'onze' Adje van den Berg bij Whitesnake zat en wegens ziekte verstek moest laten gaan bij plaatopnamen heeft Vay al z'n partijen ingespeeld, dat pakt ie d'r zo even bij, onder het kopje 'archief en allerlei' zien we 'm ook in de 'guitarbattle' van de film Crossroads, daar speelde hij behalve z'n eigen partij ook de andere in), hoe goed ook, hij mist de soul, het blijft een notenbreier. De meeste zang kwam van Napoleon Murphy die stond te krijsen als een speenvarken, mijn lieve god wat een opgewonden standje.
Het was al erg genoeg dat George Duke er niet meer bij zat voor de nodige funk in tha house, er was nu een toetsenist die op een vreselijk irri manier alles als een master of ceremony aan mekaar zat te schreeuwen, alsof die Murphy al niet erg genoeg was. De heren ragden de set er even doorheen alsof er een wereldrecord gebroken moest worden, de solo's waren rondjes 30 met zoveel mogelijk noten er in gepropt.
Wij hadden het voor het podium snel bekeken en gingen op de tribune zitten, helemaal vooraan, zodat je opzij het podium op kon kijken, om op ons gemak een rokertje te doen, en het geheel eens even rustig aan te zien.
De eerste set was er doorheen gejaagd en de heren trokken zich terug voor de pauze. Door de plek waar we zaten hadden we ook riant uitzicht op het pad van achter het podium naar de kleedkamers.
Zappa liep als een bokser met een handdoekje om z'n nek. Wel een vlieggewicht, want hij was niet aan de sportschool toegekomen. Hoefde ook niet want hij werd voorafgegaan door een paar body-guards waarbij die gespierde muzikanten weer schriele sprietjes waren. Glimmend kaal hoofd, zonnebril, oortjes, het plaatje was compleet.
Er werd een weg gebaand door de opdringende forografen en handtekeningen- jagers, het normale geduw en getrek, maar toen er een fotograaf frontaal voor stond en er kennelijk iets te lang over deed om z'n plaat te schieten kreeg die z'n camera vol in z'n gezicht gedouwd, camera aan diggelen op de grond, de man zelf ook en het bloed spoot alle kanten uit. 't Zal wel een bloedneus geweest zijn, maar het maakte toch een erg slordige en ruwe indruk.
Zappa riep z'n mannen niet tot de orde, nee, hij vond het geweldig. Hij liep er met een brede grijns achteraan, die achterlijke snor zat 'm tot in z'n oren...
Ik vond die hele Zappa gelijk niks meer met z'n pretentieuze gepiel en gewichtigdoenerij. Wat een lul van een vent. Ook die zogenaamde humor daar kon ik de grap niet meer van inzien. Die karakteristieke sonore stem dat was er één van een sacherijnige beterweter en die muziek waar ik vroeger zo van genoten had kon ik opeens niet meer horen.
Ik heb geloof ik de tweede set nog uitgezeten, van een toegift kan ik me niks meer herinneren (is nu alweer ruim 25 jaar geleden), ik denk dat we de stad in zijn geraakt. Als er al een toegift was, want naarmate de tijd verstreek raakte de zaal ook leger. En dat zal niet zijn omdat iedereen dat incident zag, want dat kon je vanuit de zaal niet volgen.
Hier nog een filmpje met wat zo'n beetje die bezetting geweest moet zijn, Vay wordt in het zonnnetje gezet door die irritante toetsenist. Ter illustratie.
Ik vermoed dat die fotograaf evengoed één of andere schikking getroffen heeft met het management want ik heb er nooit meer iets over gehoord. Terwijl dat me toch aanleiding genoeg lijkt om aangifte te doen.
Een tijdje terug heeft Theo Maassen 10.000 euries op moeten hoesten nadat een fotografe hem vol in het
gezicht had geflitst, terwijl dat tijdens die voorstelling uitdrukkelijk verboden was. Alle aanwezige pers had iets daarover moeten tekenen voordat ze naar binnen mochten, toch kon hij dokken. En dan was er nog geeneens geweld gebruikt. Wel had hij dat meisje in tranen gebracht door z'n actie en door haar publiekelikj te kakken te zetten, en daar zou seksistische praat aan te pas gekomen zijn. Was ook wel zielig, ze had die hele dure camera als prijs gekregen voor één of ander project, maar om dan gelijk te denken dat je de hele ban van zo'n voorstelling mag breken...
Maar goed, de jaren stemmen milder, Zappa heeft in 1993 z'n laatste deuntje gespeeld op 53 jarige leeftijd (voodoo van de fotograaf?), en laatst hoorde ik Hot Rats weer eens en vond het best wel weer goed in mekaar steken.
Hieronder de uitvoering van 'Peaches in regalla'
, het 'hitje' van Hot Rats door de Zappa plays Zappa band, we zien Steve Vay nog (volgende maand dus niet van de partij), een waardig tribuut.
Ze hebben er een Grammy voor gekregen voor beste instrumentale nummer.
't wordt een beetje een opsomming van filmpjes, maar Zappa had ook zo'n uitgebreid oeuvre, hij heeft om en nabij de 60 albums uitgebracht, en na z'n dood is dat opgelopen tot ruim 100, waar een hoop rommel tussen zal zitten, want van alles wat tijdens z'n leven niet goed genoeg werd gevonden wordt nou weer van de plank gehaald en uitgegeven. Terwijl er toen al vage sessies uitgegeven werden die me alleen maar interessant leken voor musicologen, de oprispingen die op die plank beland zijn zullen wel helemaal alleen voor de kenners zijn.
Jimmy Hendrix, misschien heeft ie 4 of 5 platen uitgebracht, na z'n dood is zowat van elke solo op elk concert een plaat uitgegeven, want die solo's duurden gauw een kwartiertje, een vergelijkbaar geval.
Nog een filmpje met 'Willy the Pimp', ook van Hot Rats, met de nederlands-amerikaanse Captain Beafheart (Don van Vliet), Zappa's 'partner in crime' in de beginjaren. Die nog véééél avant-gardistischer muziek heeft gemaakt dan Zappa.
De beelden hebben er overigens niets mee te maken, zijn allemaal overtollige filmbeelden van een filmproject van Zappa, wel leuk als illustratie van de psychedelische jaren '60. En net als hierboven gezegd, op een paar minuten keken ze niet in die tijd.
Dat van die beelden geldt ook voor het volgende filmpje, een uitvoering van werk van Zappa door de componist/dirigent Pierre Boulez, voor de volledigheid omdat dat modern-klassieke werk toch ook een belangrijk deel van z'n oeuvre is. Aan mij is het niet besteed, maar gelukkig zijn er net zoveel smaken als mensen.
Rest me nog te melden dat Zappa vooral onder muzikanten geldt als één der beste gitaristen ooit, echt een 'musicians musician' dus. Aan het grote publiek ging dat een beetje voorbij omdat hij het Grote Gebaar miste, geen armgezwaai en hemelstormerij, ook meer een houding passend bij de klassieke muziek of de jazz. Kan me nog een concert van Miles Davis herinneren dat ie zowat de hele tijd met z'n rug naar het publiek stond (ook zo'n dirigent-bandleider), en als dan alles lekker in de flow zat dan draaide die zich om en dan ging die eeuwige giga-zonnebril naar beneden en dan kwam er een glimlach op dat strakke bekkie en een twinkeling in die soepogen..... een huivering trok door de zaal, goosepimpeltjes...
Maar het ging over Zappa en het enige concert wat ik van 'm gezien heb en wat dus een dikke tegenvaller was. Dat heb ik wel anders meegemaakt, ook ergens in die tijd, ook in de Jaap Edenhal: Parliament. Om 8 uur was de aanvangstijd, bij andere concerten moest er dan eerst nog een half uur gestemd en geprutst worden, (of de sterren moesten nog uit hun hotelkamer gehaald) kwart over 8 begon George Clinton en z'n circus gewoon, af en toe lostten de heren en dames elkaar af, maar al funkend werd de boel gestemd/afgestemd, het duurde even voordat the Master of P Funk afdaalde uit z'n mothership, maar dat kwam de opgebouwde spanning alleen maar ten goede. Dat ging zo tot een uur of één 's nachts in wisselende bezettingen door. 't Publiek durfde niet eens meer om een toegift te vragen, overdonderd en murw geswingd. Iets voor een volgende PitzPages.
Clinton en Parliament/Funkadelic touren nog steeds (beter gezegd: weer) met een bijna 30-koppig gezelschap. 1 Augustus in de Effenaar te Eindhoven,
Maar de volgende keer eerst AfroBeat van Fela en de rest van de familie Kuti en afrikaanse muziek in het algemeen, en het verhaal van Crossroads. Komt weer die Vay aan de orde....
zappa plays zappa | www.zappa.com | lumpy money | zapparadio
