Voordat afrikaanse muziek hier bij een groter publiek bekend werd bestond het natuurlijk allang, op de vorige pagina had ik het al een paar keer over 'highlife', de afrikaanse populaire muziek.
Al in 1959 bracht de Nigeriaanse percussionist Babatunde Olatunji de plaat 'drums of passion' uit, met onder andere het later door Santana gecoverde 'Jin-Go-Lo-Ba'.

Hij had een studiebeurs gewonnen om in Amerika te studeren en richtte In 1957 het 'Olatunji Center for African Culture' in Harlem op, met hulp van John Coltrane. Hij tekende bij Columbia waar hij in de loop van de tijd 6 albums in een 'drums of passion'-serie opnam. Tot z'n dood in 2003 is hij verder actief geweest en is op veel bekende platen te horen, en zijn op z'n eigen platen weer veel beroemheden te horen.
Hij had in 1973 een hitje met Manu Dibango's 'Soul Makossa' die dat zelf een jaar eerder uitgebracht had.

Verder werd er veel afro-cubaanse muziek gespeeld, de zogenaamde rumba. Een bekende ster was de congolese Franco, met z'n 'orchestre le T.P. O.K. Jazz', in de dagen van de op de vorige pagina al genoemde Lumumba was dat een soort staatsorkest. In veel pas onafhankelijke landen werden 'staatsorkesten' opgericht, met leden uit diverse etnische groeperingen in de hoop dat dat de tribale scheidslijnen zou doen vervagen. De altijd sluimerende spanningen werden door de koloniale machthebbers (en veel huidige machthebbers) handig tegen elkaar uitgespeeld om zo de touwtjes stevig in handen te houden, en als het af en toe mis liep dan bleven ze evengoed zelf buiten schot. Zo is het hele Hutu/Tutsi-probleem ook nog een erfenis uit die dagen, de Belgen bevoordeelden dan de ene dan de andere groep, die dan weer de baas mochten spelen (wel de onderbaas natuurlijk) zodat ze zelf de handen vrij hielden.

Een dergelijk ensemble was ook 'l'orchestre Baobab' uit Senegal, die een aantal jaren geleden weer heropgericht is door de inspanningen van Youssou N'dour, vergelijkbaar met de wedergeboorte van de cubaanse Buena Vista Social Club. Beide bands zitten ook op het zelfde 'World Circuit' label, en de Baobabs hebben ook opnamen gemaakt met Joseph Ferrer van de BVSC.
Ik heb een aantal filmpjes met recente optredens bekeken, en het sprankelende van vroeger vond ik een beetje ontbreken, 't mogen oude heertjes zijn maar dat zijn die Buena Vista gasten ook (nog veel ouder), en die muziek is nog zo vitaal als wat. Maar misschien ben ik gewoon het goede filmpje niet tegengekomen....

Hier een filmpje van de heren, en hier een filmpje van Franco et l'orchestre T.P. O.K. Jazz.

In de jaren '70 was er af en toe aandacht voor 'wereldmuziek', Santana bracht een mix van rock en caraïbische muziek, reggae was populair, en Osibisa had een hitje met 'the coffee song'. Dat laatste was een nogal melig nummer, beetje jammer want Osibisa is meer, het bestaat uit een aantal Caraïbische en Ghanese, uit de highlife-scene afkomstige muzikanten.
Ik kwam voor het eerst in aanraking met afrikaanse muziek in het begin van de jaren '80, de plaat van Ginger Baker met Fela (die overigens al een jaar of 10 daarvoor opgenomen was) kreeg veel aandacht, daarmee de andere muziek van Fela, King Sunny Adé hoorde je vaak, en ook Manu Dibango was populair. De tweede plaats van 'de grote popprijs van Nederland' ging in '85 naar '5 Slag 1 Wijd', een band met saxofoniste Vera Vingerhoeds die veel Afrika in z'n sound deed, kortom, Afrika was hot. Paul Simon kwam met 'Graceland', opgenomen met Ladysmith Black Mombazo, waardoor ook de mainstream in aanraking kwam met Afrika.

Maar toen ik voor het eerst in Frankrijk kwam (zie PitzPages van april, 'de avonturen van Pit') ging er helemaal een wereld voor me open. Waar je ook kwam werd afrikaanse muziek gedraaid, op elke straathoek hoorde je flarden Toure Kunda, Pierre Akendengué, Salif Keita en meer van dat moois. Dat was voornamelijk muziek uit het francophone deel van Afrika, terwijl de muziek die je hier hoorde vooral uit Nigeria kwam, uit Engeland overgewaaid, omdat we ons hier daar meer op richten (behalve Manu Dibango, die kwam weer uit Kameroen, maar dat zal vanwege de aandacht voor afrobeat geweest zijn).

een mooi liedje van Salif Keita, en een filmpje, zo te zien van de senegalese VVV met plaatjes van het land en wat foto's van de (overgebleven) Toure Kunda-broers. Hier nog een clip van een recent nummer van Toure Kunda.

Toure Kunda is één van de groepen die in Frankrijk voor de doorbraak van afrikaanse muziek zorgden. Het zijn zg. 'griots', dat zijn families van muzikanten en verhalenvertellers/dorpsomroepers. Journalisten en historici eigenlijk, vanwege de mondelinge verspreiding van het laatste nieuws en de overlevering van de geschiedenis. De Geert Mak van de Mandingo's (de cultuur waar die traditie uit voort komt) zou met z'n harpje rondreizen in plaats van boeken te schrijven. Al hebben we hier dan weer de signeersessies met praatje, soms zelfs muzikaal omlijst.
Als er iets belangrijks te vermelden viel dan trok de griot van dorp tot dorp met z'n trommel om z'n komst aan te kondigen en eventueel andere instrumenten om z'n verhaal een beetje structuur ye geven.

Als je als griot geboren wordt dan is je toekomstige beroep al zo'n beetje voorbestemd. De broers Touré (geen familie van Ali Farka en Vieux, dat is daar net zo'n soort naam als hier Smit) waren aanvankelijk met z'n drieën, één van hen, Amadou, stierf aan een hartaanval, werd weer vervangen door een jongere broer Ousmane, die later weer een eigen carrière begon. Nu zijn het nog Ismaila en Sixu die met wisselende muzikanten de naam Toure Kunda voeren. Uit de oorspronkelijke 10-mans band zijn weer allerlei andere groepen voortgekomen, zoals Kaoma (ja die van de Lambada, het deuntje van de Orangina-reclame). Hun nummer 'guerilla', ook bekend als 'Afrika Bamba' komt ook voor op Santana's 'supernatural', de heren hebben een tijdje gespeeld en getourd met Santana, ik geloof ook dat ze het zelf zijn die je op supernatural hoort, maar dat weet ik niet zeker.

Ondertussen was in Amerika de belangstelling voor afrikaanse muziek gegroeid. Er was altijd al sprake van wederzijdse beïvloeding tussen Afrika en de Caraïben, onder invloed van de bewustwording van de 'Afro-amerikanen' werden er heel wat bezoekjes afgelegd door amerikaanse artiesten aan het continent van hun roots, en ook omgekeerd werd Amerika bezocht door afrikaanse artiesten.
Iemand die daar een grote rol in heeft gespeeld is Foday Musa Suso, een kora-speler (onder andere) uit Gambia, ook een griot, die begin jaren '70 naar Amerika trok en daar met talloze artiesten, voornamelijk in de jazzwereld, heeft samengewerkt. Eén van de eerste samenwerkingen was met trompettist Don Cherry, met wie hij met z'n 'Mandingo griot society' een plaat opnam. Van heel tradidionele muziek tot keiharde funk, Foday laat zich niet in een hokje stoppen.

Suso heeft intensief samengewerkt met Bill Laswell, een producer die bekend staat om z'n zware bassen en funk, maar in dit geval voor het grootste deel het traditionele geluid in stand hield.
Met Herbie Hancock heeft hij meerdere projecten gedaan, zoals het album 'Village Life', waarop alleen Susa en Hancock te horen zijn, mooie sfeervolle muziek. Een vergelijkbare samenwerking had Suso met drummer Jack Dejohnette.

Dat sfeervolle geluid leent zich uitstekend voor filmmuziek, zoals de samenwerking met minimal-music componist Philip Glass. Ook met het Kronos Quartet werden opnamen gemaakt.
Suso maakte ook een muzikale rondreis door West-afrika wat resulteerde in het album 'Jali Kunda: Griots of West Africa & beyond'.
Een complete discografie (en meer) is te vinden op z'n site

Laswell en Hancock trokken ook op 'ontdekkingsreis' (in een khaki pak, met tropenhelm en een rijtje dragers achter zich aan) naar Afrika wat ondermeer resulteerde in de samenwerking met de ethiopische Gigi (Ejigayehu Shibabaw). En het huwelijk van Gigi met Laswell.

Mister Hancock, I presume?

Op verschillende platen van Hancock is ze ook te horen, en vaak wordt er dan gesproken over 'Gigi, de ethiopische echtgenote van Herbie Hancock'.
Maar het is dus de echtgenote van Laswell, en de vrouw van Hancock heet ook Gigi, waar hij al sinds de jaren 70 mee getrouwd is.
Tussen de muziekjes heb ik ook een paar nummers van Hancock gezet, ik zou me beperken tot afrikaanse of uit Afrika afkomstige muzikanten, dan is dat de uitzondering die de regel bevestigt.

Nu ik met Suso en Hancock in de jazz-hoek beland ben, er staan ook een paar nummers op de playlist van alweer een kora-speler, Soriba Koyaté, waaronder een vertolking van 'All Blues' van Miles Davis.

Ba Cissoko, ook een griot, 'de Jimi Hendrix van West-Arika', heeft een band waarin twee koraspelers (waaronder hijzelf). Twee neven die Kouyaté als achternaam hebben (net als Soriba, maar ik weet niet of dat familie is, zij komen uit Guinée en Soriba uit Senegal), spelen mee, en de kora's worden niet alleen elektrisch versterkt maar het geluid wordt ook vervormd met distortion, wahwah, werkelijk een afrikaanse variant van Jmi Hendrix dus. Niet voor niets heet één van hun platen 'Electric griot land' met een knipoog naar 'electric ladyland'.

Een grote naam in de jazz tegenwoordig is de uit Kameroen afkomstige bassist Richard Bona, een beetje het 'van krantenjongen tot miljonair'-verhaal; toen hij klein was leerde hij zich op zelfgemaakte instrumenten gitaar spelen. Z'n grootvader was griot, dus hier was dat een keer een generatie overgeslagen. Toen hij de muziek van Weather Report bassist Jaco Pastorius hoorde werd dat zijn grote voorbeeld en koos hij voor de bas. In Frankrijk speelde hij met sterren als Salif Keita en Jacques Higelin, maar niet in een vast dienstverband, dus op een gegeven moment werd z'n verblijfsvergunning niet meer verlengd 'omdat er al een paarduizend werkloze bassisten in Frankrijk rondliepen'.
De betreffende ambtenaar was kennelijk geen talentenscout, maar achetraf was dat het beste wat hem had kunnen overkomen, want hij probeerde z'n geluk in Amerika te zoeken, waar hij al snel opviel in het jazzclub-circuit. Hij speelde met Herbie Hancock, Wayne Shorter, en nog veel meer grote namen, is een tijdje muzikaal leider van het orkest van Harry Belafonte geweest, en als vervulling van z'n jongensdroom kon hij spelen met Joe Zawinul, ooit samen met Wayne Shorter oprichter van Weather Report, de band van z'n idool Jaco Pastorius. Hij is onder meer te horen op de dubbel-cd 'World-tour' van the Zawinul Syndicate.
Tegenwoordig voldoet z'n eigen naam op het affiche om de zalen vol te krijgen, dit jaar (weer) te horen op het North Sea Jazz festival, in het najaar op meerdere lokaties in Nederland.

een filmpje van de combinatie 'Toto Bona Lukua', met Richard Bona en hier een opname van the Zawinul Syndicate met Bona, NorthSeaJazz 1997. Tot slot nog een klein fragment van de 'electric griots' Ba Cissoko, andere filmpjes waren te lang of te kort of van slechte kwaliteit, als ik wat beters vind dan zet ik dat nog wel 's bij de allerlei-items.

Meer muziek hier en nog meer hier, die openen in een nieuw venster, want deze pagina('s) zullen sowieso al niet lekker snel laden.... Sommige vermeldingen in het schermpje van de 'player' kloppen niet, het is 'Kidjo' en niet 'Kidjon', zo zullen er wel meer slordigheidjes zijn, maar om dat opnieuw te uploaden om een schrijffoutje....
Vanaf deze pagina kan je naar alle playlists van deze PitzPages.

Ik had eerst al het in het voorwoord vermelde probleem met de verhuizing van de server van Grooveshark, waardoor de 'deadline' van het online zetten van deze PitzPages een kleine week vertraging opliep. Daar kwam nog bij dat ik één van m'n favo ceedeetjes met 'afro-fusion' waarvan ik een paar nummers ter illustratie op deze pagina's wou zetten nergens kon vinden, dan zijn er op het net wel alternatieven te vinden, maar dan moet je wel weten hoe dat heet. En googlen op 'afrikaanse muziek met een piano, koor, blazers en zangeres' is ook te vaag, dus ik had de moed al opgegeven. Ik had hier al opgeschreven dat je te zijner tijd nog wel een aanvulling op deze lijst kon verwachten, maar dat zinde me toch niet dus nóg een keer al die ceedeetjes doorgesnuffeld die her en der liggen, en ja hoor, daar kwam het doosje te voorschijn. Weliswaar leeg maar nu had ik tenminste een naam, en dan heb je gauw de mp3's ook die ik nodig had omdat de stond (nog) niet op de Grooveshark-server te vinden was. Het gaat om 'Electro Bamako', de samenwerking van de malinese zangeres Mamani Keita (o.a. achtergrondzangeres bij Salif Keita) en de franse producer/multi-instrumentalist Marc Minelli.

Eenmaal gevonden is dat een mooie reden om deze pagina af te sluiten, zo'n overzicht is natuurlijk nooit compleet en dit is alleen een kleine greep daaruit.
Om dat te illustreren: Op deze site staan YouTube filmpjes met afrikaanse muziek. Dat zijn er al gigantisch veel. Al zag ik er laatst ook 'Africa' van Toto op staan, die hoort daar toch niet echt tussen dacht ik, zo ruimdenkend ben ik nou ook weer niet...

op de volgende pagina wat meer over de afrikaanse muziek van nu