pag1-inleiding | pag2-'mijn tijd' | pag3-heden | pag4-Fela | pag5-muziek
De tijden veranderen, er komen nieuwe generaties met weer een andere smaak van muziek. Tegenwoordig is hiphop helemaal in in Afrika, in allerlei variaties. In het eerste filmpje zie je 'Mokobé', een rapgroep, met Salif Keita.
Dat zie je opvallend vaak, een gastoptreden van een lid van de oude garde, zo ook het volgende filmpje: 'L Skadrille featuring Salif Keita', dus ook met Keita, over het historische recht van Afrikanen op hun plek in de franse samenleving, en hier 'MAM feat. Nyanka Bell', de ivoriaanse rapgroep MAM met veterane Nyanka Bell, overigens geheel in Frankrijk gefilmd.
Hier een voorbeeld van 'hiplife', de ghanese moderne variant van highlife, of een kruising tussen hiphop en highlife, en de ivoriaanse variant heet Coupé Decalé.
Op deze pagina's een verzameling hiplife-filmpjes, en hier zo'n serie van coupé decalé.
Zo zijn er allerlei namen, per land weer verschillend, er daarbinnen weer tig sub-richtingen, wat dat betreft kan je werkelijk spreken van 'tribal music'.
Ik heb al niks met nationalisme, of etnische scheidslijnen, en al die aanduidingen lenen zich prima voor het gebruik door gangs in de banlieu of de ghetto's, die ook vaak langs etnische scheidslijnen zijn gevormd, om hun clubje een eigen 'soundtrack' te geven. Het allerlaatste filmpje op deze pagina gaat daar ook over, met humor, maar de werkelijkheid is helaas vaak minder grappig.
In Afrika zelf speelt muziek zo'n grote rol omdat de (transistor)radio in afgelegen gebieden vaak het 'venster op de wereld' is, die de rol van de tamtam en de griot heeft overgenomen. Het drama in Ruanda is ook in gang gezet door 'Radio Mille Collines' die de Hutu's opriep met hun machetes op pad te gaan. Dus ik zie meer in 'fusion', 't Zal me niet boeien hoe het genoemd wordt.
Hoewel, in voormalig Joegoslavië zingt Ceca, de vrouw van de vermoorde paramilitair/ultranationalist/oorlogsmisdadiger Arkan haar nationalistische liedjes, O Servië ik wil voor je sterven, m'n bloed geven enz., maar ze is evengoed populair in de hele Balkan, al zal ze zelf geen voet meer over de grens zetten. En die teksten die liegen er toch niet om, tijdens de oorlog waren de teksten er zuiver op gericht de mannen te motiveren. Het Lili Marleen-effect zal ik maar zeggen, een duits soldatenliedje dat op een gegeven moment in alle kazernes gezongen werd.
De stijl van Ceca wordt overigens 'turbofolk' genoemd, ook weer zo'n aanduiding met een denigrerend ondertoontje van mensen die het betreuren dat ze op de Balkan ook niet meer de deuntjes spelen die ze van het volksdans-klasje gewend zijn.
Er zijn een paar hoofdlijnen: de west-afrikaanse, voornamelijk uit de griot-traditie voortgekomen, muziek lijkt over het hoogtepunt van z'n roem heen, al zou zo'n Ba Cissoko daar zo weer verandering in kunnen brengen, de aandacht verschuift tegenwoordig meer naar Oost-Afrika, met allerlei soorten hiphop, van muziek met een duidelijk afrikaans geluid tot muziek die zich alleen in de taal onderscheidt van het amerikaanse voorbeeld, en soms zelfs dat niet. En van maatschappelijk betrokken tot gangsta-stijl, compleet met blingbling, bitches (of 'meufs' in de francophone gebieden), dikke auto's (al is die hummer van 12 meter lang die ik geregeld in Keniaanse clips zie volgens mij elke keer dezelfde, met wisselende artiesten).
De rap van Nigeriaan Dare Art Alade, zoon van een bekende Jazz/highlife muzikant die o.a. met King Sunny Adé speelde. 'Naija' of 'N9ja' (Nigeria) is niet alleen de bakermat van de afrobeat. Uit Lagos komt veel rap-muziek die zich in weinig van het amerikaanse voorbeeld onderscheidt. Hoewel 'voorbeeld'.... Net zoals Ali Farka Touré er aanvankelijk een hekel aan had als hij 'de afrikaanse John Lee Hooker' genoemd werd, want blues komt voort uit afrikaanse liederen gezongen bij het werk, zo veegt Alade samen met de heren van 'Skilzz' in het nummer 'Youngman' de vloer aan met mensen die rap een onafrikaanse stijl vinden: rap (rhythm and poetry) komt uit de afrikaanse traditie van het gesproken woord, eerst eigenen ze zich iets van jou toe en als je dan je eigen ding wil gebruiken dan wordt daar schande van gesproken......
Hier 'Fuji music' van Dare Art Alade aka Da Rey, 'Shake it' van Blacksolo, Booty Call van diverse Naija-rappers en de nieuwste van Dare Art Alade 'More', opent in apart venster want is 'breedbeeld'.
Meer Naija hier.
Ook de doelgroep verandert, de lokale markt verandert met de generaties, maar de muziek die het buitenland bereikt wordt tegenwoordig voornamelijk 'geconsumeerd' door de urban-scene, de jeugd uit de banlieus en de Vogelaar-wijken zal ik maar zeggen. De liefhebbers van 'wereldmuziek' lijken zich massaal bekeerd te hebben tot de folklore van het touristen-resort. Of de ramptourismemuziek van Konono Nº1, binnenkort komt er weer een groot congolees gezelschap op tournee waarvan de leden allemaal oorlogsslachtoffer zijn, ze zitten allemaal in een rolstoel. Dat is natuurlijk harstikke goed dat die mensen zo weer een kans hebben, maar als de graadmeter om naar een concert te gaan het aantal ontbrekende ledematen is...
Zomaar een greep uit het giga-aanbod van oost-afrikaanse hiphop, bongo flava, soukous, en weet ik hoe dat allemaal mag heten....
'Adhiambo' (staat voor 'achterwerk', een keniaanse 'booty call'), Kenia | Gee Druff uit Kenia, 'Hakuna changes' | Ladio ft. Waesel: Nakudata (Uganda) | K'Lynn, voormalig Miss Tanzania met 'Crazy over you' | nog maar een keer K'Lynn met 'Besti', erg populair in Tanzania en omliggende landen, de muziek is weinig afrikaans, evengoed 2 clipjes, het oog wil ook wat...
wat nummertjes, voornamelijk hiplife, coupe décalé/zouk en bongoflava en dat een beetje door elkaar, want sommige nummers vind ik wel erg op elkaar lijken. Ik ben ook niet zo'n kenner. De bongo-flava van DJ Henry is beter, helaas pindakaas, doet 't niet meer
|
In m'n verhaaltje over internet-radio van maart stond 'African Internet Radio' al vermeld, waar van alles gedraaid wordt van rootsmuziek tot Abba, gewoon muziek die in Afika populair is. De player lijkt het niet te doen, ook als je van de eigen site er probeert te komen. Er is ook een schermpje van een webcam op de site, daar zie je ook weinig gebeuren. Maar tussen de radiozenders op ITunes staat 't ook (bij 'internationaal').
Evengoed maar een link, want af en toe doet ie 't weer wel...
'Soukous Radio' uit Congo kan je ook via ITunes beluisteren (of WMP, of via Live365). Bovendien staat er op het menu 'mixes', waar je door DJ Henry gemixte compilaties kan beluisteren van voornamelijk afrikaanse hiphop. Als stream, maar je kan ze ook downloaden, ze duren net geen 80 minuten zodat je ze op een cd kan branden om mee te nemen naar een feestje, in de auto, whatever.
'AfricanInternetRadio' zetelt in Ivoorkust (in het westen) maar richt zich op heel Afrika (en de Afrikanen 'in de diaspora'. En ook daar hoor je de laatste tijd het meest oost-afrikaanse muziek, en daarbinnen is het weer vooral Tanzania dat het meest opvalt, de 'Bongo Flava' de 'Tanzaniaanse hiphop', is razend populair. Bij de mixes van DJ Henry zit een 'Bongo Flava Feast', een mooie introductie in het genre. Daaronder ook nog een andere mix, mij een beetje te druk en de overgangen vind ik niet mooi, maae daar kan iemand anders anders over denken. Op de DJ Henry-mix viel me 'Nakupenda' van Ab Skills en Dully Sykes op, een oersimpel deuntje, maar heel pakkend.
(helaas moest ik DJ Henry z'n link wissen want die ging gelijk met m'n hele pagina aan de haal, als je die aanklikte kwam een site waarop je moest inloggen. Jammer. )
Uit de muziekkeuze van stations als Soukous Radio en AIR kan je een beetje opmaken wat de Afrikanen zelf het liefst horen. Bij Soukous heb je een lijst met verzoekjes op de site staan, en al is ze al 5 jaar geleden overleden, Brenda Fassie blijft onverminderd populair, en dan vooral 'Vulind'lela', een gangmaker op alle feestjes. Vorige keer had ik al een filmpje bij de allerlei-onderwerpen gezet als voorproefje van dit verhaal, hier nog maar 's.
Yeke Yeke van More Kante is na 25 jaar nog steeds een veelgevraagd nummer, en elke dag hoor je Fela Kuti wel een paar keer langskomen, vooral 'Zombie' en 'Water no get enemy'. Ook Ladysmith Black Mombazo hoor je vaak, en van de 'oudjes' doen ook Amadou en Mariam 'het blinde paar uit Mali" het goed, in Europa bekend geworden na samenwerking met Manu Chao.
Het lijkt of de afrobeat van de Kuti's & co met een comeback bezig is, of het moet alleen bij mij zo lijken vanwege m'n 'research' voor deze pagina's...
Aan het volgende filmpje zit nog wel een 'mooi' verhaal vast, zanger Nelly van de swahili-rapgroep X Plastaz zie je de
vulkaan 'Ol Doinyo Lengai', de heilige berg van de Maasai, beklimmen. Het liedje
'Nini dhambi kwa mwenye dhiki?' gaat over de armoede in Tanzania, ik versta er natuurlijk geen woord van maar dat las ik ergens, en aan de beelden te zien gaat het ook over z'n 'back to the roots' gevoel, al heeft de muziek daar weer niks mee te maken. 't Is dat de tekst in Swahili en Maa (Maasai-taal) is, de muziek zou net zo goed van lange Frans & Baas B. kunnen zijn.
Het is het laatste clipje van Nelly, kort daarop werd hij bij een ruzie met z'n buurman vermoord. Zoals 't een echte gangsta-rapper betaamt. Daarom heb ik 'mooi' ook tussen haakjes gezet, zo mooi is dat natuurlijk niet. * toen ik achteraf wat meer over Faza Nelly te weten kwam vond ik dat toch een beetje bot gesteld, en heb daar de volgende 'update' aan toegevoegd...*
Maar wat hem legendarisch gemaakt heeft, is dat de vermeend slapende vulkaan Ol Doinyo Lengai, de 'berg van God' uit het filmpje, de dag na z'n dood voor het eerst na jaren weer een krachtige uitbarsting had...
De clip van Nelly en X Plastaz, Ab Skills en Dully Sykes met 'Nakupenda' (dat betekent 'ik hou van je', zoveel heb ik ondertussen al geleerd, er zijn wel 100 nummers die zo heten), en een vrolijke afsluiter, op de valreep nog een vleugje Rai, Marokko ligt per slot toch ook in Afrika, een wedstrijdje Rai vs Zouglou (ofwel coupé décalé, de ivoriaanse 'hiplife'), het ivoriaanse 'Magic System' (site) en de Rai-rappers van '113' met 'Un gaou oran' . Zo te horen zijn de ex-Toure Kunda-leden van Kaoma (Lambada) nog steeds actief....
't Wordt in Nederland trouwens wel weer 's tijd voor een zomerhitje, deze is al van 2007, maar tussen alle hiplife, coupé décalé, kizomba, bongo flava en zo nog tientallen benamingen, zit vast wel iets om Nederland de dansvloer op te krijgen!