Fela Kuti, een kleurrijk figuur, over z'n persoon is haast meer te vertellen dan over z'n muziek, dus een dankbaar onderwerp voor een site als deze.
Die muziek, je moet er voor in de stemming zijn, en ondanks de vaak politieke teksten is het geen luistermuziek maar dansmuziek of beter gezegd trancemuziek, al moet je dan niet denken aan de 'trance' als variant van housemuziek, maar aan lang uitgesponnen nummers waar je lekker loom op weg kan swingen tot je d'r helemaal in zit.
Dus op de platen duurden de nummers al gauw een minuut of 10, live was dat een veelvoud daarvan.
Hiernaast wat nummers van Fela, van z'n zonen Femi en Seun, en nog wat van Tony Allen, die zowel bij Fela als Femi gedrumd heeft en als één van de 'architekten' van de afrobeat geldt.
Wil je de nummers horen maar verder gaan op een andere pagina (of een andere site), dan staat de muziek van deze PitzPages op deze pagina.
Bij de muziekjes: Eerst 4 nummers van Fela, dan een paar van Femi waaronder een remake van 'Water no get enemy' met D'angelo en Macy Gray, een paar nummers van Seun Kuti met Egypt '80, de band van Fela, een paar nummers van Tony Allen, en tot slot weer Fela met de z'n band Koola Lobitos uit de jaren '60.
een concert (of een deel ervan), eerste deel (Hugh Masekela doet ook nog even mee) en tweede deel, twee keer bijna een half uur, en evengoed maar twee nummers... Hier nog het eerste stuk van een ander concert, is wel leuk filmpje met al die beelden van zo'n 70er-jaren popfestival. De andere delen kan je hier vinden.
Een korte levensbeschrijving van Fela:
In 1938 geboren in een redelijk welgestelde, politiek actieve familie. Vader Kuti was anglicaans dominee en ook actief in het onderwijs, hij is o.a. voorzitter van de bond van lereren geweest. Ma Kuti was overtuigd communist en had rondgereisd in de Sovjet-unie en was op bezoek geweest bij Mao. Fela heette aanvankelijk Fela Ransome, die tweede naam vond hij te engels en hij veranderde dat later in Fela Anikulapo ('hij die de dood met zich meedraagt').
In 1958 ging hij studeren in Engeland, de bedoeling was dat hij medicijnen ging studeren, maar al gauw schreef hij zich in op een muziek-academie.
In 1961 vormde hij 'Koola Lobitos', waarmee hij de r&b-clubs afging met een mix van r&b en highlife, de afrikaanse jazz/clubmuziek. R&B (rithm and blues) was toendertijd trouwens wat anders dan de 'arrenbie' van tegenwoordig, dat was de op bluesschema's geënte muziek van bv. de Rolling Stones, in Nederland had je de Outsiders, Q65 etc als r&b-bands.
Op de bij dit stukje horende playlist staan wat nummers van Koola Lobitos, de laatste vier, zo'n nummer als 'Highlife Time' is nog een vrolijk niemendalletje, toch kan je in bijvoorbeeld 'Witchcraft' al duidelijk de latere Afrobeat herkennen. Eind jaren '60 was de band op tournee in Amerika, op een gegeven moment raakte het geld op, de verblijfsvergunningen verliepen en als illegaal belandde Fela platzak en depressief in de 'underground' van die dagen, hij kwam in contact met de Black Panther beweging en andere radicale groeperingen, en daar werd de basis gelegd voor z'n latere politieke rebelsheid.
In 1970 wisten ze terug te komen in Nigeria, Fela stichtte in Lagos een commune met al de bandleden, roadies, medewerkers van de bijbehorende nachtclub (aanvankelijk de 'Afro-Spot', later de 'Shrine' geheten), dan zat je toch gauw boven de honderd mensen.
De band heette ondertussen 'Africa '70' en scoorde geregeld hits in Nigeria en omstreken. Maar de teksten waren de machthebbers vaak te kritisch of dreven teveel de spot met de westerse maniertjes van de heren en in 1974 ging de hele zaak plat met een legerinval. Dat was voor Fela natuurlijk alleen maar weer inspiratie voor nog kritischer teksten, zoals in 'Albagon close' over de gevangenis van Lagos, die hij ondertussen van binnen en van buiten kende.
Fela werd er alleen maar populairder door, er kwam een nieuwe, grotere Shrine en een grotere commune.
Ondertussen begon z'n ster ook in het buitenland te rijzen, allerlei artiesten bezochten hem, Bootsy Collins die in die tijd bij James Brown speelde zei dat Fela misschien erg beïnvloed lijkt door de funk van James Brown, maar dat je net zo goed het omgekeerde kan zeggen. James Brown en z'n band waren in Nigeria geweest, hadden de Shrine bezocht, en dat was van enorme invloed op de sound van JB geweest. Meer een wisselwerking dus. Ginger Baker, drummer van de superband Cream en later Blind Faith maakte in 1971 samen met Fela de plaat 'Live!' die voor de doorbraak in Europa zorgde.
Vanwege al die populariteit en bekendheid was het ook geen optie om Fela al te hard aan te pakken, maar de nieuwe commune, die ondertussen omgedoopt was in de 'Kalakuta Republic' werd na het verschijnen van het nummer 'Zombie' dat de spot dreef met de militaire machthebbers in 1977 belegerd door 1000 militairen, de brand ging er in, de bewoners gemolesteerd en verkracht en Fela's inmiddels bijna 80-jarige moeder werd uit het raam gegooid en overleed korte tijd later aan de verwondingen.
Fela sleepte de doodskist met z'n moeders lijk naar het presidentieel paleis en maakte daar het nummer 'Coffin for head of state' over. Er kwam weliswaar een officieel onderzoek naar de inval, maar de uitslag was dat een gefrustreerde legerofficier (die niet meer te traceren viel) op eigen houtje gehandeld had. Dat resulteerde in het nummer 'Unknown soldier.'
Fela vertrok naar Ghana, trouwde in één keer met 27 vrouwen, de meesten zangeres/danseres in de band, maar toen tijdens het spelen van 'Zombie' rellen uitbraken in het stadion waar hij optrad werd het hele spul weer over de grens gezet naar Nigeria.
Er werd een eigen partij opgericht, 'the movement of the People' om mee te doen aan de presidentsverkiezingen van 1979, maar door allerlei gegoochel met de kieswetten kwam Fela niet op de lijst. Vier jaar later werd hij simpelweg vastgezet tijdens de verkiezingen, en (achteraf) veroordeeld tot 5 jaar gevangenisstraf vanwege geldzwendel. Daarvan heeft hij 20 maanden uitgezeten, bij weer een nieuwe wisseling van de wacht gaf de rechter toe dat de aanklacht een verzinsel van de vorige machthebbers was en hij het vonnis onder druk bekrachtigd had. Daarna zijn er tijdens Fela's leven geen presidentsverkiezingen meer geweest vanwege de militaire coup.
Na zijn vrijlating scheidde hij weer van z'n hele harem met het argument dat mannen niet het recht hebben om de vagina van een vrouw te bezitten.
De Shrine was voor de zoveelste keer uit de as herrezen, groter dan ooit, en zo heeft Fela nog een tijd lang muziek gemaakt, rondgetourd en de club gerund, maar de politieke aspiraties raakten op de achtergrond, de band werd omgedoopt in Egypt'80, en die bestaat nog steeds, nu met zoon Seun als voorman.
In 1996 raakte hij nog kortstondig in de gevangenis, vanwege een (wederom gefabriceerde) drugszaak.
Kort daarna openbaarden zich allerlei Aids-verschijnselen, Karposi en sterke vermagering, maar Fela bleef ontkennen. Z'n laatste song dreef zelfs de spot met condooms, als een onafrikaans, niet bij afrikaanse mannen passend verschijnsel. Een jaar later overleed hij.
Ondertussen hadden de generaals plaatsgemaakt voor een democratischer regering waarin één van Fela's broers minister van gezondheid was. (Een andere broer zat nu juist weer gevangen vanwege z'n banden met de generaals) Hij heeft alle rapporten naar buiten gebracht waaruit bleek dat Fela inderdaad aan Aids gestorven is. Ironisch genoeg heeft Fela daardoor ondanks z'n ontkenningen en macho-pose meer betekend voor de bewustwording omtrent Aids dan welke campagne dan ook....
Bij z'n begrafenis waren meer dan een miljoen mensen op de been.....
Maar het verhaal gaat verder....
Fela mag overleden zijn, de afrobeat is alive & kicking, z'n oudste zoon Femi timmert aardig aan de weg en houdt de Shrine draaiende, z'n andere zoon Seun tourt rond met Egypt '80, en brengt de orginele Fela-sound, terwijl Femi een beetje meer met de tijd meegaat. Fela en Seun zijn overigens halfbroers van elkaar, wat ook niet zo verwonderlijk is met al die tientallen 'moeders'...
en er komt alweer een nieuwe generatie aan.....
Drummer Tony Allen is voor zichzelf begonnen (met succes), al speelt hij nog wel geregeld met de heren Kuti. Hij is een veelgevraagd studiomuzikant, treedt op met z'n eigen band, doet af en toe wat met de heren Kuti, en zoals je in de opname waarnaar op het eind van dit verhaal gelinkt wordt kan horen, met 'the Hypnotic Brass Ensemble'.
een interview (met muziek) met Tony Allen op diezelfde site, in het begin een beetje veel gepraat, maar dat wordt gauw beter, en de verhalen zijn ook boeiend, Allen kan alleen beter drummen dan vertellen... Maar als je daar een beetje doorheen bijt heb je een uitzending vol info over Afrobeat, Fela, en natuurlijk muziek.
wie wel heel onderhoudend kan vertellen dat is Manu di Bango, eigenlijk hoort deze link meer in het verhaal over afrikaanse muziek in het algemeen, maar Fela komt ook ter sprake, wordt ook gedraaid, di Bangu kwam vaak spelen in de Shrine, en het is gewoon een geweldig interview met prima muziek.
Dat afrobeat springlevend is moge blijken uit deze pagina van 'Rundfunk', een prima NL (funk/jazz)muzieksite. Op 'Rundfunkradio' vind je nog 2 delen 'post-fela afrobeat', de streams en de podcasts doen het niet meer, maar de afleveringen zijn wel in mp3-formaat te downloaden. Aanrader! Ook voor de rest veel prima muziek op Rundfunkradio.
Daar leerde ik dat ook Fela's bassist Oghene Kologbo met een eigen band actief is. Daar vond ik ook nog een paar nummers van, meer op de 'algemene' compilaties.
